Geschiedenis

Een geschiedenis van keukengerei in drie opmerkelijke objecten

Door Tom | 31 januari 2020


Wie aan thuis denkt, denkt ook vaak aan de keuken. Het is de plaats waar we veel tijd doorbrengen en waar we waarschijnlijk ook de mooiste herinneringen aan hebben. Het is ook een plaats waar je soms onbekende en onbeminde zaken vindt. We duikelden met hulp van onze antiek- en curiosa-expert Ger van Oers enkele opmerkelijke objecten op, ter gelegenheid van de lancering van onze nieuwe veilingcategorie koken en tafelen.


Baccarat kristalwerk


Kristallen glazen en tafelgerei worden al lang tijd geassocieerd met een elegante levensstijl en gastvrijheid. Baccarat-kristal is de crème de la crème (niet in het minst omdat het zo populair is bij royalty‘s). Baccarat, de fabrikant, is verantwoordelijk voor een deel van het fijnste kristalglaswerk in de wereld. De koninklijke aantrekkingskracht is nog indrukwekkender als je weet dat het heel bescheiden begon, in de Franse plaats Baccarat in 1765.


Het dorp Baccarat produceerde glas en dankzij investeringen in de industrie bloeide de handel tientallen jaren. Terwijl Baccarat groeide, veranderde de Franse glaswerkindustrie. In 1815, toen de officiële Belgische grens werd vastgesteld, kwam de Franse glaswerkfabriek Voneche aan de Belgische kant van de grens terecht. De eigenaar wilde de band met Frankrijk houden en kocht de glasfabriek Baccarat, die de naam Voneche-Baccarat kreeg. Het bedrijf kreeg later de naam Compagnie des Cristalleries de Baccarat en specialiseerde zich in hoge kwaliteit loodkristalglas. 



Dit kristalglaswerk zie je tegenwoordig iets vaker, maar het heeft zijn wortels in een vorstelijk verleden


Baccarats werk voor het Russische tsarendom zette het kristalwerk dat we tegenwoordig kennen op de kaart. Kristallen glazen kregen kleur en graveringen (vooral in goud en robijn) en werden gebruikt bij banketten en diners. De tsaar zou zelfs de eigenaardige gewoonte gehad hebben om niemand te laten drinken uit een gebruikt glas. Dat betekende dat er flink wat glas sneuvelde. “Elke royalty in Europa gebruikte het,” zegt Ger. “En gewone mensen wilden het ook graag, daarom werd het zo populair.”


De Berkel-vleessnijmachine


Als het om ongebruikelijk keukengerei gaat, hoort de vleessnijmachine daar zeker bij. Maar net als met glaswerk, zijn er de gewone vleessnijmachines en de Berkel-machine. Volgens sommigen is de Berkel-vleessnijmachine een excellent ontwerp dat enigszins in de vergetelheid is geraakt. Het vlijmscherpe mes doet zijn werk al sinds 1898, toen het apparaat werd uitgevonden door de Nederlandse slager en ingenieur W.A. van Berkel. Hij zocht naar een eenvoudiger en nauwkeuriger manier om vlees te snijden, mede om klanten tevreden te stellen. In diezelfde tijd kregen mensen ook meer te besteden, waardoor de vraag naar vlees toenam en slagers goede apparaten nodig hadden. 


Van Berkel was een ondernemer pur sang. Hij ontwikkelde een draagbaar vliegwiel dat met de hand bediend kon worden en dat een eenvoudig tandwielsysteem had. Het vliegwiel dreef een snijblad aan dat fungeerde als dunsnijder. Het was een zeer functioneel apparaat en een behoorlijk ingenieuze uitvinding. De blijvende populariteit ervan bewijst de impact die het apparaat had in de culinaire wereld.



Deze vleessnijmachines zijn vaak te zien als vitrinestukken in sterrenrestaurants


Niet alleen is het apparaat functioneel, het design is ook populair, legt Ger uit. “Berkelmachines worden nog steeds gerestaureerd. Restaurants met Michelinsterren kopen ze als statussymbool, omdat ze klassiek zijn, maar ook trendy vanwege hun industriële look.” Het zijn echte verzamelitems vanwege het vakmanschap; het zijn bijna beeldhouwwerkjes met klauwvoeten. Dus als je binnenkort nog eens fijn gesneden ham koopt, heb je dat zeer waarschijnlijk te danken aan Van Berkel. 


De appelschiller


Het eenvoudige en compacte appelschilmesje was niet altijd zo klein als nu het geval is. Oude appelschillers waren grote toestellen en het schillen van appels leek op een gegeven moment bijna een soort teamsport (die dagen kon duren). In de 19e eeuw hielden sommige dorpen in de Verenigde Staten zogenoemde “paring bees”. Bij deze events bediende één persoon de schilmachine die de kilo‘s appels verwerkte, terwijl een groepje anderen het boren en snijden op zich nam. Het verhaal gaat dat jonge, ongehuwde vrouwen de schillen over hun schouders gooiden in de hoop dat ze zouden landen in vorm van de initialen van hun toekomstige man.



Ouderwetse appelschillers waren grote toestellen die een stuk minder handzaam waren dan de schilmesjes van nu


De introductie van een instrument om appels te schillen in de jaren 1870, leidde tot tijdbesparing en misschien wel een levensverandering. Gezinnen die tot dan toe dagen bezig waren met het schillen en prepareren van appels voor de winter, konden nu een appel doorboren met een soort vork, en de schil snel in één lange strook verwijderen. Voor de vrouwen, die vaak belast waren met deze taak, werd het leven hierdoor een stuk gemakkelijker. En ons herinnert het aan de enorme hoeveelheid werk die ooit nodig was om eenvoudig te overleven. Appelschillers zijn nu afgeslankte, compacte instrumenten, maar ze herinneren aan een veel complexere geschiedenis. 


____________________

Wil je graag topkok worden of hou je gewoon van lekker eten? Kijk dan eens bij onze sectie koken en tafelen of registreer je als verkoper op Catawiki. 


Ontdek meer koken en tafelen | interieur en inrichting


Deze artikelen vind je misschien ook interessant:

Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki word je elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld je vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki-account aan te maken, kun je bieden op onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!